Thượng Hải không giống bất kỳ thành phố nào khác tại Trung Quốc. Thượng Hải kiêu hãnh, lộng lẫy và thực tế. Để thực sự “chạm” vào Thượng Hải trong chuyến du lịch của mình, bạn không thể chỉ nhìn ngắm các công trình biểu tượng mà cần hiểu được văn hóa Hải Phái và nhịp đập bên trong lối sống của người dân bản địa.
1. Văn hóa Hải Phái – Sự giao thoa đỉnh cao giữa Đông và Tây
Linh hồn của Thượng Hải nằm ở cụm từ Văn hóa Hải Phái (海派文化 – Haipai Culture). Bắt nguồn từ thế kỷ 19 và 20 khi Thượng Hải mở cửa trở thành nhượng địa quốc tế, Hải Phái là sự dung hợp tài tình giữa truyền thống văn hóa Nam Giang (đặc biệt là Giang Tô, Chiết Giang) với lối sống, tư duy thương mại và thẩm mỹ của phương Tây.
Người Thượng Hải không bài xích cái mới; ngược lại, họ chọn lọc và “Thượng Hải hóa” mọi thứ. Bạn có thể thấy rõ điều này qua hình ảnh những người phụ nữ mặc sườn xám – một trang phục truyền thống của Mãn Châu nhưng được cắt xẻ ôm sát theo đường cong cơ thể mang hơi hướng phương Tây thời bấy giờ, hay thói quen ăn bánh bao chiên nhưng lại dùng kèm với một ly Americano đá.
2. Nhịp sống hai mặt “cuồng phong” thương trường và sự thảnh thơi mang tên “tiểu tư sản”
Nhịp sống của người Thượng Hải nổi tiếng với sự đối lập thú vị được phân chia rõ ràng giữa giờ hành chính và thời gian rảnh rỗi.
Tốc độ tên lửa tại Lục Gia Chủy
Bước vào các trạm tàu điện ngầm vào lúc 8 giờ sáng, bạn sẽ cảm nhận được nhịp thở dồn dập của “thủ đô tài chính”. Người Thượng Hải làm việc với cường độ cực cao, nguyên tắc, tôn trọng hợp đồng và vô cùng chuyên nghiệp. Sự thực tế và tư duy sắc bén trên thương trường của họ là động lực biến nơi đây thành một trong những trung tâm kinh tế lớn nhất thế giới.
Lối sống “tiểu tư sản” (小资 – Xiǎozī)
Khi công việc kết thúc, người Thượng Hải lập tức quay về với gu thưởng thức cuộc sống tinh tế hay còn được giới trẻ gọi là lối sống “tiểu tư sản”.
- Thượng Hải hiện là thành phố có số lượng quán cà phê lớn nhất thế giới (vượt qua cả Paris hay New York với hơn 8,000 quán).
- Cuối tuần, nhịp sống bỗng chậm lại trên những con phố rợp bóng cây ngô đồng ở Khu Tô Giới Pháp. Giới trẻ và tầng lớp trung lưu thích dành hàng giờ để ăn Brunch (bữa láng lai trưa), uống cà phê Specialty, dạo bước qua các phòng tranh nghệ thuật đương đại hay xem kịch nói.
3. Kiến trúc “xuyên không” từ Thạch Khố Môn đến ánh đèn Neon
Không gian sống định hình tính cách con người. Tại Thượng Hải, sự đa dạng của kiến trúc tạo nên những lăng kính văn hóa hoàn toàn khác biệt trong cùng một thành phố.
- Lộng Đường (Nongtang) & Thạch Khố Môn (Shikumen): Đây là những khu dân cư hẻm nhỏ mang tính biểu tượng của Thượng Hải cổ. Kiến trúc Thạch Khố Môn là sự kết hợp giữa nhà hẻm truyền thống Trung Hoa và nhà gạch liền kề kiểu châu Âu (Townhouse). Dạo bước trong các Lộng Đường, bạn sẽ thấy những khung cảnh sinh hoạt rất đời thường: quần áo phơi trên sào tre bắc ngang hẻm, các cụ già ngồi đánh cờ, và mùi thơm của món thịt kho tàu bay ra từ khung cửa sổ.
- Tân Thiên Địa (Xintiandi) & Điền Tử Phường (Tianzifang): Những khu Thạch Khố Môn cũ được cải tạo thành tổ hợp nhà hàng, quán bar và cửa hàng boutique sang trọng, minh chứng cho khả năng làm mới di sản của người Thượng Hải.
Xem thêm “Tour du lịch Thượng Hải – Ô Trấn – Hàng Châu – Tô Châu 5N5Đ từ HCM”
4. Chân dung người Thượng Hải
Người Thượng Hải luôn có một niềm tự hào mãnh liệt về quê hương mình. Nếu tiếp xúc với người dân bản địa, bạn sẽ nhận ra những đặc điểm tính cách vô cùng đặc trưng:
Chỉn chu trong từng chi tiết (sự thanh lịch ngầm)
Người Thượng Hải cực kỳ chú trọng ngoại hình và phong thái. Dù chỉ đi siêu thị hay tản bộ công viên, họ cũng ăn mặc gọn gàng, phối đồ tinh tế. Họ không thích sự phô trương ồn ào mà chuộng sự tinh tế ngầm từ cách chọn một chiếc khăn quàng cổ đến việc cắt tỉa một chậu hoa nhỏ ngoài ban công.
Đàn ông Thượng Hải và quyền lực của người phụ nữ
Một trong những nét văn hóa thú vị nhất là vị thế của phụ nữ trong gia đình Thượng Hải rất cao. “Đàn ông Thượng Hải” từ lâu đã trở thành một khái niệm nổi tiếng khắp Trung Quốc: họ là những người chồng đi làm kiếm tiền nhưng về nhà sẵn sàng xắn tay áo vào bếp nấu nướng, đi chợ, giặt giũ và vô cùng chiều chuộng vợ. Sự bình đẳng giới và tôn trọng nữ quyền tại đây phát triển sớm và mạnh mẽ nhất cả nước.
5. Ẩm thực Bổn Bang Thượng Hải
Ẩm thực Thượng Hải hay còn gọi là Bổn Bang Thái, thiên về vị ngọt, sử dụng nhiều nước tương (xì dầu) và dầu mỡ với đặc trưng “Nùng du xích tương” (浓油赤酱 – đậm dầu, đỏ tương). Tuy nhiên, cách trình bày lại cực kỳ thanh tao.
- Bánh bao chiên Sinh Tiên (Shengjianbao): Món ăn sáng “quốc dân”. Lớp vỏ dưới đáy được chiên giòn rụm, lớp vỏ trên mềm xốp rắc vừng và hành hoa. Khi cắn vào, lớp nước súp thịt lợn nóng hổi, ngọt thanh sẽ trào ra đầy thỏa mãn.
- Tiểu Long Bao (Xiaolongbao): Dù xuất phát điểm ở Nam Tường (Nánxiáng – ngoại ô Thượng Hải), Tiểu Long Bao đã trở thành đỉnh cao của ẩm thực nơi đây. Vỏ bánh mỏng tang bọc lấy lớp súp thịt đậm đà, ăn kèm với giấm đen và gừng thái chỉ.
- Thịt kho tàu Thượng Hải (Hongshao Rou): Những miếng thịt ba chỉ được kho nhừ trong nhiều giờ với xì dầu, rượu Thiệu Hưng và đường phèn, tạo nên màu đỏ nâu bóng bẩy, vị ngọt mặn đan xen tan chảy trong miệng.
6. Trải nghiệm nhịp sống Thượng Hải như người bản địa
Để không chỉ là một du khách đi lướt qua thành phố, hãy thử đưa mình vào nhịp sống Hải Phái qua những trải nghiệm sau:
- Đạp xe dưới những tán ngô đồng: Thuê một chiếc xe đạp công cộng, chạy dọc theo các con phố Vũ Khang (Wukang Road) hay An Phúc (Anfu Road) vào buổi sáng mùa thu để ngắm nhìn những tòa biệt thự rêu phong và các cửa tiệm thiết kế thời trang.
- Ăn sáng tại một quán ven đường: Ngồi chung bàn với những người dân địa phương, gọi một phần Sinh Tiên Bao và một bát súp máu vịt đậu phụ (Yaxue fensi tang).
- Dạo bước trên Bến Thượng Hải lúc bình minh: Hãy đến The Bund vào lúc 6 giờ sáng. Bạn sẽ tránh được biển người ồn ào của buổi tối, thay vào đó là không gian tĩnh lặng, nơi các cụ già tập Thái Cực Quyền dưới bóng dáng của những ngân hàng có từ thế kỷ trước.
- Thử cocktail tại các Speakeasy Bar: Buổi tối, hãy tìm đến một quán bar ẩn mình (Speakeasy) trong khu Pháp Nhượng. Nghệ thuật pha chế (Mixology) tại Thượng Hải đang dẫn đầu châu Á.
Thượng Hải không ru ngủ du khách bằng những giai thoại lịch sử bi tráng mà cuốn họ vào một nguồn năng lượng sống hừng hực, cái đẹp của quá khứ được tôn vinh bằng nhịp đập của tương lai. Đó là một thành phố đòi hỏi bạn phải vừa đi thật nhanh để theo kịp thời đại, lại vừa biết cách ngồi lại thật chậm để nhâm nhi vẻ đẹp của cuộc đời. Bạn đã sẵn sàng bước vào một quán cà phê ẩn mình trong con hẻm Thạch Khố Môn và cảm nhận một Thượng Hải rất riêng của mình chưa?
